Nederland telt ruim een miljoen ouderen met een migratieachtergrond. Zij voelen zich vaker en sterker eenzaam dan ouderen die in Nederland zijn geboren, en worden in beleid en media te vaak weggezet als zorgafhankelijk of kwetsbaar.

Een beeld dat geen recht doet aan hun waarde en potentieel. Stichting RCOAK bezocht en portretteerde zeven initiatieven die al jaren laten zien hoe het anders kan. De bevindingen zijn helder en de oproep aan gemeenten en fondsen concreet.

Het RCOAK – fonds voor een menswaardig bestaan – is een Amsterdams vermogensfonds dat al meer dan 420 jaar actief is. Het fonds versterkt organisaties en initiatieven gericht op ouderen in heel Nederland.

Oudere migranten vormen een relatief nieuwe en heel diverse groep. Wetenschappelijke inzichten over hoe je hen beter kunt laten meedoen, zijn nog schaars. Toch zijn de uitdagingen urgent: sociaal isolement, taalbarrières, gezondheidsproblemen en een beperkt netwerk spelen een grote rol.

Wat meestal over het hoofd wordt gezien: ook mensen die met uitdagingen te maken hebben, kunnen van grote betekenis zijn voor hun omgeving. Dit in gemeenschappen of communities in de buurt, deze zijn vaak een krachtige vorm van preventie. Ze verlichten de druk op zorg en welzijn, versterken sociale cohesie en geven mensen het gevoel er werkelijk bij te horen.

Zeven initiatieven

Het RCOAK sprak met initiatiefnemers, vrijwilligers en ouderen van zeven initiatieven: Het Danspaleis, UP!, Sfera, Samen tegen Eenzaamheid (Kopi Kecil-groep), Stadsreporters, De emigratie generatie en gemeenschapsgroepen bij de OBA Amsterdam. Alle initiatieven bouwen gemeenschappen op basis van vertrouwen. Mensen die elkaar eerst voorbijliepen, groeten elkaar nu op straat, spreken af en bouwen samen iets op. De gedeelde activiteit (van dansen en filmen tot verhalen vertellen) schept sfeer en energie.

Herkenning speelt daarin een sleutelrol: over het moederland, over het opnieuw beginnen, over hier ouder worden. Groepsbegeleider Bianca bij de OBA verwoordt het zo: ‘Je wordt herkend, je hebt nog een naam.’ Opvallend is ook hoe de impact verder reikt. De community van De emigratie generatie geeft gastlessen op Utrechtse scholen. De filmpjes van Stadsreporters versterken aantoonbaar de buurtverbinding, zo laat recent onderzoek zien.

Benut beter wat er is

Naar aanleiding van de serie is de oproep van Suzanne Kooij (directeur Stichting RCOAK): ‘Ik roep gemeenten en andere fondsen op om deze kennis en ervaring te benutten, in plaats van steeds opnieuw te beginnen met generieke welzijnsprogramma’s die de doelgroep nauwelijks bereiken.’ Initiatieven die mét de doelgroep zijn opgezet en vaak aantoonbaar een positieve meerwaarde bieden, zouden meer betrokken moeten worden bij beleidsontwikkeling én structureel gefinancierd worden, aldus Kooij.

Concreet betekent dit: gemeenten moeten bewezen initiatieven erkennen en pioniers betrekken bij beleid. Fondsen moeten investeren in continuïteit, niet alleen in opstartfases. En beide partijen moeten stoppen met het benaderen van oudere migranten als kwetsbare doelgroep en hen behandelen als mensen met kennis, verhalen en maatschappelijk potentieel.

In het voorjaar van 2027 organiseert het RCOAK een werk- en inspiratiesessie op basis van de serie. Bedoeld voor professionals van welzijnsorganisaties, buurthuizen en gemeenten. Samen met initiatiefnemers, vrijwilligers en ouderen uit de zeven initiatieven. Aanmelden kan later dit jaar via www.rcoak.nl.