Onze droom is een samenleving waarin je het niet meer over inclusiviteit hoeft te hebben, omdat die vanzelfsprekend is.

Ruim 300.000 van uw landgenoten zijn slechtziend, waarvan ongeveer 50.000 blind. ‘Slechtziend’ betekent een zeer slecht zicht, dat niet meer gecorrigeerd kan worden met een bril of contactlenzen. Zo’n visuele beperking is soms aangeboren en soms in de loop der jaren ontstaan, bijvoorbeeld als gevolg van een oogziekte. In 1915 wordt in Utrecht de ‘vereeniging tot bevordering van christelijke opvoeding en onderwijs voor blinde kinderen en jongelieden’ opgericht. Ruim een eeuw later is de vereniging uitgegroeid tot twee organisaties: kennis- en expertiseorganisatie Bartiméus en het Bartiméus Fonds, een impactorganisatie die werkt aan een inclusieve samenleving voor mensen die blind of slechtziend zijn. ‘Het raakt mij heel persoonlijk’, vertelt Martin van Arendonk, die eind mei 2025 aantrad als directeur bij het Bartiméus Fonds. Na zo’n 35 jaar werkzaam te zijn geweest in de commerciële wereld van o.a. verzekeringen en consultancy, maakte hij deze markante overstap. ‘Ik heb vier kinderen, waarvan de oudste twee zoons slechtziend zijn. Als gezin kenden wij het prachtige werk dat Bartiméus doet. Zo kreeg mijn oudste zoon bijvoorbeeld zijn hele schoolcarrière ambulante begeleiding. Dus dat thema – wat kan je als ouders doen om ervoor te zorgen dat je slechtziende kinderen zich volledig kunnen ontwikkelen en meedoen – was sterk aanwezig in ons gezin. En ik vind het zo mooi dat ik als het ware diezelfde rol nu in een veel groter verband mag spelen, voor álle mensen met een visuele beperking in Nederland.’

Inclusiviteit als vanzelfsprekendheid

De missie van het Bartiméus Fonds? ‘Wij willen veranderingen in de samenleving bewerkstelligen, die het mensen die slechtziend of blind zijn mogelijk maakt om inderdaad volledig mee te doen, in alle aspecten van het leven. Dat betekent: in onderwijs en werk, in vrije tijd en mobiliteit. Pak nou eens vrije tijd. Wij zijn een aantal jaren geleden echt de grondlegger geweest van audiodescriptie. Dat is een gesproken beeldbeschrijving, die tussen de dialogen door aan de slechtziende of blinde kijker vertelt wat er op het scherm of toneel gebeurt. Het Bartiméus Fonds heeft hierin de technologische ontwikkeling aangejaagd en medegefinancierd. Maar we merken dat we er nog lang niet zijn. Daarom financieren we op het vlak van onderwijs bijvoorbeeld het lectoraat Inclusive Digital Design & Engineering van Eric Velleman, aan de HAN in Arnhem. Hij leert studenten om inclusief te ontwerpen, of het nu gaat om de digitale wereld of de fysieke, zoals de inrichting van gebouwen of de openbare ruimte. Dit lectoraat sluit aan bij onze belangrijke ambitie: toegankelijkheid in het curriculum. Dat wil zeggen dat kinderen al op de basisschool leren hoe om te gaan met mensen met een visuele beperking. En dat in elke vervolgopleiding toegankelijkheid – sociaal, digitaal en fysiek – onderdeel is van het lesprogramma. Zo groeien generaties op met toegankelijkheid en inclusie als norm, ongeacht de beperking. Onze ultieme droom is een samenleving waarin je het eigenlijk niet meer over inclusiviteit hoeft te hebben, omdat die vanzelfsprekend is geworden.’

Arbeidsparticipatie

‘De digitalisering van onze wereld is daarbij zowel hulpmiddel als obstakel. De mobiele telefoon bijvoorbeeld biedt geweldige hulpopties, zoals toegankelijke navigatieapps. Maar online winkelen of een ticket bestellen is vaak onmogelijk als je niet goed kunt zien, terwijl digitale toegankelijkheid prima te realiseren is als je het maar in het ontwerp meeneemt. Helaas is ook veel bedrijfssoftware ontoegankelijk en dat is een van de factoren die de arbeidsparticipatie van mensen met een visuele beperking in de weg staan. Slechts 29 procent van de mensen in Nederland die slechtziend of blind zijn, heeft een betaalde baan. Dat is natuurlijk onacceptabel. Daarom organiseren wij in 2026 met onze samenwerkingspartners voor de tweede keer ‘de Werkconferentie’. Daar betrekken we relevante partijen bij, van binnen en buiten het oogveld, zoals werkgevers en ook ARBO-diensten. Gelukkig ontdekken steeds meer organisaties het belang van inclusief werkgeverschap. Tijdens De Werkconferentie laten we zien waarom inclusief werkgeverschap werkt en hoe het maatschappelijke en economische winst oplevert. Kennis, vaardigheden en unieke perspectieven van mensen met een visuele beperking zijn juist van grote waarde voor een innovatieve en toekomstbestendige arbeidsmarkt.’

Samenwerking is cruciaal

‘Samenwerking, zoals in zo’n Werkconferentie, is cruciaal om een fundamenteel toegankelijke en inclusieve maatschappij te creëren. Zonder onze partners en donateurs kunnen wij dit werk gewoon niet doen. Als initiator, aanjager en verbinder zetten wij de financiële middelen die we ontvangen volledig in om meer bewustzijn te creëren en nieuwe hulpmiddelen te ontwikkelen, maar ook bijvoorbeeld voor vroegdiagnose van oogaandoeningen. Zo hebben we dankzij onze donateurs vroegdiagnose in het speciale Baby- en Peutercentrum binnen het Diagnostisch Centrum van Bartiméus gefinancierd. Dat is top of the bill qua gespecialiseerde kennis. Hier kunnen ouders met de allerkleinste kinderen terecht voor vroegdiagnose. Als de oogartsen er niet meer uitkomen, worden kinderen vaak doorverwezen naar dit unieke diagnostisch centrum. Meestal kan daar al binnen een dag een diagnose worden gesteld. We horen van ouders dat het zo fijn is om eindelijk duidelijkheid te krijgen, na vaak maanden van onzekerheid over wat hun kind mankeert.’

Brede impact

‘Het bijzondere is, dat de impact van maatregelen die wij stimuleren heel breed is. Want wanneer je iets ontwerpt voor mensen met een visuele beperking, blijk je het over het algemeen automatisch ook beter geregeld te hebben voor mensen met een andere beperking. Ontwerp een gebouw met weinig obstakels, slimme verlichting en logische routes en iederéén heeft daar baat bij. Ook valide mensen, trouwens.’

Bartiméus Fonds, voor een zichtbaar inclusieve wereld

Wist u dat in Nederland 1 op de 50 mensen ernstige problemen heeft met zien? 350.000 mensen met een visuele beperking willen meedoen in onze maatschappij, maar dat is allesbehalve vanzelfsprekend. Obstakels liggen overal – van onveilige verkeerssituaties tot ontoegankelijke technologie. Het Bartiméus Fonds werkt aan een inclusieve samenleving voor mensen die slechtziend of blind zijn.

Dat doen we niet alleen, maar samen met overheden, organisaties en onze donateurs. We ondersteunen het werk van Bartiméus, jagen innovaties aan, financieren projecten en zetten ons in voor structurele verbeteringen. Alles gericht op drie thema’s die mensen met een visuele beperking het meeste raken: mobiliteit, onderwijs en werk, en vrije tijd. Met één doel voor ogen: in 2032 is Nederland het meest inclusieve land ter wereld voor mensen die slechtziend of blind zijn. Zodat mensen met een visuele beperking voluit kunnen leven. Met gelijke kansen en toegang tot de samenleving.

U kunt van grote betekenis zijn door onze ambitie te steunen. Wilt u meer weten over de mogelijkheden? Neem contact op met Karin Cramer, relatiemanager 06 83 58 48 59 of kcramer@bartimeusfonds.nl

https://bartimeusfonds.nl/contactgegevens-bartimeus-fonds/