De Italiaans-Amerikaanse econoom Mariana Mazzucato geldt als een criticaster van adviesfirma’s en een verdediger van overheden. Daarnaast bepleit ze een ander vorm van kapitalisme. ‘Ik ben een luis in de pels van iedereen die beweert goed te willen doen’, zei ze onlangs in Het Financieele Dagblad.

In de Nederlandse vertaling van The Common Good Economy is het begrip ‘common good’ onvertaald gebleven. Mazzucato gebruikt het als synoniem van het algemeen belang. Dat laatste is volgens haar nog steeds niet de kern van het huidige economisch model. Dat model komt neer op het achteraf repareren van marktfalen, zegt ze in de zakenkrant. ‘Pleisters plakken op het bestaande systeem.’

In haar nieuwe boek pleit ze voor ‘gestuurde’ groei, waarbij vooraf bepaald moet worden wat past bij het algemeen belang en wat niet. Opmerkelijk is dat ze in haar boek niet zegt wat het algemeen belang moet zijn. Ze verwijst de reeds bestaande Sustainability Goals van de Verenigde Naties en komt dus niet met nog een eigen lijst.

Lokale kennis

De ‘SDG’s geven richting, maar de manier waarop je die doelen lokaal vorm geeft, moet je samen met betrokkenen organiseren. ‘Het moet iets betekenen voor het dagelijks welzijn van mensen.’ Het gaat er volgens Mazzucato om te erkennen dat de lokale bevolking daadwerkelijk kennis bezit. Muzzucato stelt voor om bij de ‘SDG’s te beginnen.

Dan: ‘Het probleem zit ingebakken in het systeem’, zegt ze in het FD. ‘Mijn punt in dit boek is dat je die doelen onmogelijk kunt bereiken zonder een duidelijk economisch kompas.’ De elementen van zo’n kompas: duidelijk gedefinieerde doelstellingen; kennis en opbrengsten delen; verantwoordelijkheid afleggen als de doelstellingen niet worden gehaald en burgerparticipatie.

Dat laatste zou volgens Mazzucato moeten gebeuren via burgerorganisaties, denk aan coöperaties en verenigingen. ‘Het gaat er niet om dat burgers alles zelf moeten doen. Het gaat om de manier waarop we een betere vorm van kapitalisme ontwerpen. Dat kun je niet op een technocratische manier oplossen.’

Mariana Mazzucato, The common good economy. A new compass (Penquin 2026).