Niemand zal tegen de achterliggende bedoeling zijn van de afgelopen najaar ingevoerde Transparency and Targeting of Political Advertising Regulation (TTPA). De verordening is bedoeld om transparantie rond politieke boodschappen te bevorderen. Maar de uitwerking ervan pakt averechts uit. Goede doelen worden geconfronteerd met een verbod op het plaatsen van politieke advertenties.

Onder een politieke boodschap schaart Meta Platforms (o.a. eigenaar van de sites en apps Facebook, Instagram, WhatsApp en Threads) ook het beïnvloeden van wet- en regelgeving. Het betreft tevens advertenties die maatschappelijk dan wel electoraal gevoelig liggen of controversieel zijn. Google gaat minder ver dan Meta, maar bij Google gelden weer andere spelregels en procedures voor betaalde advertenties.

Inkomstenderving

Volgens gedupeerden is de vrijheid van meningsuiting in het geding. Waarom mogen partijen niet zeggen wat ze vinden en daartoe oproepen als ze transparant zijn over de afzender, vragen zij zich af. Het gevolg van de blokkade is dat goede doelen hun achterban onvoldoende kunnen bereiken. Dit kan ten koste gaan van hun inkomsten en hun boodschap komt minder duidelijk voor het voetlicht.

Dat hier sprake is van een serieus probleem, blijkt uit het feit dat een aantal goede doelen hun taal- en beeldgebruik aanpassen. Namen en woorden als ‘Gaza’, ‘genocide’ of ‘oorlog’ worden in combinatie niet meer toegestaan in betaalde advertenties. Met deze zelfcensuur komt een belangrijke functie van goede doelen – hun agenderende rol – in gevaar. Intussen wordt in Brussel ijverig gelobbyd om de ongewenste neveneffecten van de TTPA tegen te gaan.

Deze affaire past naadloos in het beeld van de shrinking space van het maatschappelijk middenveld. De civil society raakt steeds meer ingeklemd en beperkt tussen overheid en markt. Grondrechten zoals vrijheid van meningsuiting, kunnen wel worden uitgeoefend jegens de overheid. Een private partij is echter in beginsel vrij om te doen dan we te laten wat zijn wil. Dat geldt voor bijvoorbeeld banken, maar ook voor tech-platforms.