Het winnende initiatief wil burgers en het maatschappelijk middenveld een stem geven in de manier waarop technologie wordt ingezet door overheden en bedrijven. ‘Technologie beïnvloedt ons dagelijks leven in toenemende mate en meer zeggenschap hierover geeft grip. En grip vergroot vertrouwen’, aldus Jurriaan Parie, directeur van Algorithm Audit. Zeggenschap verkleint volgens hem de risico’s op ontmenselijking, vooringenomenheid en ongelijkheid. Denk aan de toeslagenaffaire en de ongewenste profilering van studenten door DUO.

Nummer twee, Deel de Duif, probeert polarisatie tegengaan door de dialoog te voeren. ‘Polarisatie gaat niet zomaar weg, de verharding zet door, zeggen initiatiefnemers Noa Duizend, Boaz Cahn, Oumaima Al Abdellaoui en Selma Boulmalf. ‘Blijf in gesprek met elkaar en ga op zoek naar overeenkomsten, ook als de meningsverschillen onoverbrugbaar lijken, is hun kernboodschap.

Onderling vertrouwen versterken

De jury heeft Algorithm Audit tot winnaar gekozen omdat de stichting het onderlinge vertrouwen in de Nederlandse samenleving op twee manieren versterkt. Enerzijds gebeurt dat door burgers grip te geven op technologie die hun leven bepaalt. Dit kan door ze zelf mee te laten bepalen en inzicht te geven in de manier waarop persoonlijke informatie in algoritmes wordt toegepast. Anderzijds probeert Algorithm Audit waar nodig misstanden aan de kaak te stellen om zo het geschonden vertrouwen tussen burger en overheid te helpen herstellen. De stichting pakt hiermee volgens het juryrapport een zeer actueel thema bij de kop, en vormt een belangrijk tegenwicht voor de opkomende macht van Techbedrijven en AI.

De pijn van verwijdering

Het bijzondere van dialooginitiatief Deel de Duif is volgens de jury dat jonge moslims en joden gezamenlijk een vuist maken tegen de verharding in de samenleving. Die dialoog is gestart na 7 oktober 2023 toen ze de maatschappelijke verharding zelf aan den lijve ondervonden. Op scholen delen zij hun ervaringen en adviseren docententeams hoe ze met scholieren hierover in gesprek kunnen gaan. Uit het rapport: ‘Het viertal van Deel de Duif weerspiegelt verschillende perspectieven op wat er in het Midden-Oosten gebeurt, maar wat zij delen is de pijn over de verwijdering die daardoor optreedt tussen mensen.’ De jury is getroffen door het persoonlijke karakter van het initiatief dat ondanks haar beperkte omvang behoorlijke impact heeft.