Eerder deze maand hielp dagblad Trouw iedereen die net als ik geen idee had van de veranderdrang van de Nederlander op weg. De krant presenteerde een lijst van de honderd duurzame initiatieven met de meeste impact: ‘De Duurzame 100’. De lijst is een baken van hoop en creativiteit. De initiatieven lopen uiteen van advocaten voor de aarde tot een queer natuurwandelclub en van urnen gemaakt van schimmel tot repair-cafés.

De prijsuitreiking doet misschien vermoeden dat deze initiatieven uitzonderlijk zijn, maar dat is zeker niet waar. Natuurlijk, die honderd topprestaties verdienen het om in het zonnetje te worden gezet, maar ze zijn slechts een greep uit alle organisaties die zich in Nederland inzetten voor een leefbare aarde. Hun maatschappelijke betrokkenheid is geen uitzondering, maar regel: de hardwerkende Nederlander zet zich in voor anderen.

Er is geen land in Europa waar mensen zoveel vrijwilligerswerk doen als in Nederland. Eén op de drie Nederlanders zet zich in zijn vrije tijd in voor de gemeenschap, voor andere mensen of voor de planeet. Ook financieel dragen we ons steentje bij; driekwart van de Nederlanders doneert aan goede doelen. En de Nederlander zet ook nog zijn ondernemend vermogen in voor de wereld: het aandeel van de banenmarkt dat wordt gecreëerd door duurzame startups groeit al jaren gestaag.

Inzet

Ik heb in de afgelopen jaren op veel verschillende plaatsen samengewerkt met vrijwilligers en andere maatschappelijk betrokken mensen. Telkens verbaasde ik mij over de passie en inzet waarmee velen dat doen. Naast het ouderschap en een fulltime baan geven sommigen queer voorlichting op middelbare scholen. Anderen besteden onbetaald twintig uur per week aan feminisme naast hun studie. En weer anderen helpen na hun pensioen decennialang een handje bij het hospice in de buurt.

Dat is best wel bijzonder. De wereld is namelijk helemaal niet gebouwd voor wereldveranderaars. Burgers komen met initiatieven als een circulair watersysteem voor kassen of coöperaties voor groene energie, maar lopen tegen juridische problemen aan. Ondernemers proberen bedrijven op te zetten om plastic te recyclen, maar gaan massaal failliet.

Gevestigde belangen en vastgeroeste bureaucratie zorgen voor enorme obstakels en je krijgt er als goeddoener nauwelijks iets voor terug. Tot overmaat van ramp laat onderzoek al jaren zien dat het huidige overheidsbeleid de status quo steunt ten koste van innovatie en verduurzaming. Als maatschappelijk betrokken burger werk je in Nederland dus tegen de klippen op.

Des te meer verdienen de honderd organisaties die afgelopen maand in Trouw stonden hun erkenning. Maar er is meer nodig. De inzet van de hardwerkende Nederlander moet financieel lonen, maar ook maatschappelijk. Wij Nederlanders werken niet alleen voor ons geld, maar vooral ook om betekenisvol te zijn. En met een beetje ondersteuning vanuit Den Haag kunnen we bergen verzetten.

Natuurkundige Ieke Snel is bestuurslid bij de Jonge Klimaatbeweging.